Prawidłowa dieta dla królika

W warunkach domowego chowu króliki są niemal w 100% zależne od tego, co dostaną od swoich Właścicieli. Nie zdobywają pokarmu samodzielnie, wobec czego nie mogą instynktownie dobierać potrzebnych składników. Z tego wynika potrzeba oferowania zwierzęciu pożywienia, które zawiera wszystkie niezbędne wartości odżywcze oraz co ważne, w odpowiednich proporcjach. Troska o króliczą dietę potrzebna jest już od pierwszych dni, bo czym skorupka nasiąknie….

Króliki, tak jak zresztą większość roślinożerców, to pokarmowe neofoby, co oznacza, że starsze zwierzęta nie będą akceptowały pożywienia, którego nie poznały w dzieciństwie. To główny powód, dlaczego tak trudno wprowadzać jakiekolwiek zmiany dietetyczne. Młode króliki są również najbardziej podatne na błędy dietetyczne. Z jednej strony rosnące kości czaszki, a więc większa wrażliwość na rozwój wad stomatologicznych, z drugiej wciąż niedojrzały przewód pokarmowy (głownie w kontekście mikroflory jelitowej) i poważniejsze skutki zaburzeń równowagi żołądkowo-jelitowej.

Komponując zdrową dietę dla królika należy wziąć pod uwagę dwie najważniejsze rzeczy. Jedna to zapewnienie wysokowłóknistego pokarmu do prawidłowego ścierania stale rosnących zębów. Druga to zapewnienie różnorodności, aby uniknąć niedoborów czy nadmiaru specyficznych substancji oraz nie promować negatywnych przyzwyczajeń żywieniowych.

Optymalny rozkład pokarmów można ująć w piramidę żywieniową.

piramida1

Siano i/ lub trawa

Dostępne ad libitum jako główne źródło włókna pokarmowego. Dostępność siana oraz trawy warunkuje stałe wypełnienie przewodu pokarmowego, zwiększa apetyt, zapobiega nudzie, natręctwom i licznym schorzeniom. Trawa powinna być świeża, bez zanieczyszczeń, zbierana z pewnych źródeł. Warto zebraną trawę dokładnie opłukać przed podaniem. Siano kupowane w workach powinno być wysokiej jakości, cechujące się obecnością wszystkich części rośliny (łodyga, liść, kłos lub kwiat). Zapach i kolor mogą się różnić w zależności od technologii zbioru czy suszenia, jednakże nieprzyjemny, słodkawy zapach oraz zaczernienia i zbrązowienia na źdźbłach eliminują taką porcję od razu. Nie może być mowy o jakiejkolwiek wilgoci wewnątrz worka czy obecności owadów lub śmieci. Warto raz na jakiś czas rozłożyć kupkę siana i spróbować wyodrębnić różne gatunki traw. Im większa różnorodność tym lepiej.

Siana mogą pochodzić z różnych łąk, a co za tym idzie różnić się składem botanicznym i zawartością składników odżywczych. Z kolei siana produkowane w tych samych regionach mogą pochodzić z różnych pokosów. Wskazane jest zatem, dla zwiększenia różnorodności, karmienie domowych pupili minimum dwoma rodzajami sian jednocześnie. Siano pokrywa około 35% dobowego zapotrzebowania na kalorie (dzięki mikroflorze) i nie zawiera wszystkich niezbędnych minerałów. Nie może być więc jedynym pokarmem podawanym królikowi.

Siano i trawa mogą być podawane razem bądź osobno.

4 a przed

 

Zielonki i zioła

Mają za zadanie urozmaicać dietę i uzupełniać ją w różnorakie związki odżywcze – np. białka i minerały. W tej kategorii mieszczą się wszelkie suszone lub świeże zioła dostępne w sklepach, ale też zbierane  terenów zielonych. Dalej zielone części warzyw (np. nacie, botwina), liście drzew, kiełki. Dorosłym królikom zaleca się podawać codziennie 3 różne rodzaje zieleniny, zmieniając skład gatunkowy minimum raz w tygodniu. Idealnie, jeśli podawane zwierzęciu rośliny pochodzą z ekologicznych upraw i plantacji.

U zwierząt w okresie wzrostu warto wprowadzić w mieszance chociaż jedną roślinę bogatą w wapń. Czyli na przykład: szpinak, natkę pietruszki, jarmuż, miętę, koniczynę, komosę, babki (lancetowatą i szerokolistną), mniszek lekarski, seler naciowy, bądź nać selera, świeże młode zielonki.

Warzywa

To doskonałe dopełnienie dziennej porcji substancji odżywczych i kalorii. Najlepiej sprawdzają się w formie urozmaiconej sałatki.

Owoce suszone, świeże bądź liofilizowane, orzechy

Powinny być podawane okazjonalnie jako smakołyki. Mogą służyć jako nagroda czy element oswajania. Nie mają one jednak specjalnej wartości odżywczej a ich nadmiar może prowadzić do nadwagi albo wręcz otyłości.

Karmy

Karm dostępnych w sklepach jest bardzo wiele, jednak wciąż większość może okazać się niezdrowa, lub wręcz szkodliwa. Karma może być świetnym źródłem uzupełniającym w odniesieniu do niezbędnych składników (jak mikroelementy, witaminy, nienasycone kwasy tłuszczowe). Jeśli jednak jej ilość nie jest kontrolowana może być także źródłem nadmiaru (przede wszystkim kalorii). I nawet najlepsze karmy nie zapewniają korzyści wynikających z konsumpcji siana.

Najbardziej polecane karmy to tak zwane pelety, czyli karmy powstałe z połączenia relatywnie grubo pociętych fragmentów roślin (najczęściej podsuszonych traw) z lepiszczem, czyli czynnikiem spajającym (najczęściej białkiem sojowym). Prasa hydrauliczna nadaje następnie mieszance pożądane przez producenta rozmiary oraz kształty.

20160710_135817 (2)

Taka karma cechuje się wysoką zawartością włókna pokarmowego (powyżej 20%), co z jednej strony wymusza używanie zębów do jej pogryzienia, a z drugiej utrzymuje równowagę mikroflory jelitowej.

Karma z natury rzeczy ma być niewielkim dodatkiem do diety królika, a nie jej podstawą. Jej dodatek jest bardziej zasadny w miesiącach zimowych, gdzie dostępność świeżych zielonek i warzyw jest z natury rzeczy mniejsza. Wiek królika także jest istotny. Zwierzęta młode mogą dostawać więcej karmy, zaś osobniki starsze mniej. Podając karmy komercyjne nie powinno przekraczać się ilości stanowiącej 2 – 3% masy ciała zwierzęcia na dobę.

Świeża woda

Musi być bezwzględnie stale dostępna, wymieniana codziennie. W poidłach często rozwijają się glony, zatem ich okresowe czyszczenie jest konieczne. Można zamiast wody podawać lekkie herbaty (owocowa, biała, zielona), albo napary z ziół (np. rumianek). Spożycie wody może się zmieniać w zależności od ilości mokrych pokarmów, niemniej zawsze warto zwracać uwagę ile zwierzę pije.

Jak dużo?

Ilość jedzenia, jakie powinien zjeść królik w ciągu doby można w przybliżeniu przedstawić graficznie w postaci bardzo przystępnego schematu.

rysunek królik

 

Ilość gałązek, pędów i kory zjadana w ciągu dobry powinna mieć taką samą grubość jak gruba jest łapka królika.
Objętość siana i/ lub trawy to w przybliżeniu cały korpus zwierzaka.
Zielenina czy susze to głowa.
A sałatka z warzyw skrojonych w kostkę to jego uszy.

Ilość karmy zależna jest od wielkości i wieku królika oraz jego kondycji (czy jest zdrowy, czy choruje). Dla zdrowego, dorosłego osobnika wygląda to następująco:
1 – 2 kg masy ciała – 1/4 szklanki na dobę;
2 – 3,5 kg masy ciała – 1/2 szklanki na dobę;
3,5 – 5 kg masy ciała – 1/3 szklanki na dobę.
Zwierzętom młodym, w okresie wzrostu można podawać dodatkowe 50% peletu na dobę, zaś dla zwierząt starszych rekomenduje się zwiększenie dawki karmy o 30%.

Podsumowanie:

  • Nie ma jedynej słusznej i najlepszej diety
  • Siano i trawa to główne źródło włókna pokarmowego i powinny być podstawą diety
  • Królik powinien dostawać dziennie 3 rodzaje różnych pokarmów zielonych
  • Warzywa najlepiej podawać w postaci wieloskładnikowych sałatek
  • Ilość karmy (granulatu bądź karmy ekstrudowanej) podawana dobowo zwierzęciu nie powinna przekroczyć 3% jego masy ciała
  • Świeża woda musi być stale dostępna
  • Bardzo ważna jest różnorodność

Bibliografia:

  1. Adamson I. Fisher H. Amino Acid Requirement of the Growing Rabbit.
  2. Bikle D.D. (2009) Chapter 3 – Vitamin D: Production, Metabolism, and Mechanisms of Action
  3. Bradley-Bays T, Lightfoot T, Jorg M. Exotic Pet Behaviour. Saunders 2006
  4. Brown S. A. Suggested Vegetables and Fruits for a Rabbit Diet.
  5. Carpenter J. Exotic Animal Formulary, 4th Edition. Saunders 2012
  6. Cheeke P. R. Rabbit feeding and nutrition. Academic Press 1987
  7. Clauss M. Clinical Technique: Feeding Hay to Rabbits and Rodents. Elsevier 2012
  8. Chełkowski J. Mikotoksyny, grzyby toksynotwórcze i mikotoksykozy
  9. Dittmer K.E, Thompson K.G. Vitamin D Metabolism and Rickets in Domestic Animals
  10. Donnelly T.M. The Merck Veterinary Manual. Guinea pig/ Chinchilla
  11. Dzierżanowska-Góryń D. Rezerwat szynszyli z bliska 2013
  12. Fudge A.M. Laboratoty Medicine. Avian and Exoctic Pets. Saunders 2000
  13. Gabrisch K, Peernel Z. Praktyka Kliniczna: Zwierzęta Egzotyczne. Galaktyka 2009
  14. Gawryszewska A. Witamina C: metabolism, znaczenie fizjologiczne i zastosowanie w terapii 2009
  15. Gliński Z, Kostro K, Gajęcki M. Mikozy i mikotoksykozy zwierząt. UP Lublin 2011
  16. Goszczyński W. Zoocydy w ochronie roślin. Wydawnictwo SGGW 1993
  17. Goudas P. and Lusis P. Case report. Oxalate nephrosis in chinchilla (Chinchilla laniger) 1970
  18. Górnicka J. Apteka Natury wydanie IV. Agencja wydawnicza Mostowski
  19. Gupta Ramesh C. Veterinary Toxicology: Basic and Clinical Principles. Academic Press 2011
  20. Hames B.D, Hooper N.M: Krótkie wykłady. Biochemia. Metabolizm aminokwasów.
  21. Harcourt-Brown F. Causes and Clinical Manifestations of Dental Disease in Pet Rabbit 2005
  22. Harcourt-Brown F. Textbook of rabbit medicine. Butterworth Heinemann 2002.
  23. Harcourt-Brown F. The Progressive Syndrome of Acquired Dental Disease in Rabbits 2009
  24. Holowaychuk M. K. Renal failure in a guinea pig (Cavia porcellus) following ingestion of oxalate containing plants 2006
  25. Johnson. Exotic Companion Medicine handbook for Veterinarians 1996
  26. Krzymowski T., Przała J. Fizjologia zwierząt. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne 2005
  27. Kublik C, Piasecka K, Anyszka A, Bielecki S. Polifruktany i fruktooligosacharydy. (FOS) – występowanie, otrzymywanie i zastosowanie.
  28. Lewandowska L. Króliki – żywienie. 2005
  29. Meredith A. The Importance of Diet in Rabbits 2010
  30. Oglesbee B.L. The 5-minute veterinary consult. Blackwell Publishing 2006
  31. Popesco P, Rajtova V, Horak J. Atlas anatomii małych zwierząt laboratoryjnych. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne 2010
  32. Quesenberry K.E, Carpenter J.W. Ferrets, Rabbits and Rodents Clinical Medicine and Surgery 2nd edition. Saunders 2004
  33. Richardson V. Diseases of Domestic Guinea Pigs. John Wiley & Sons 2011
  34. Richardson V. (2003) Rabbit: Health, Husbandry and Diseases. Blackwell Publishing.
  35. Richardson V. (1999) Rabbit Nutrition. Coney Publications.
  36. Schollenberger A. Wykłady dla Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW 2006 – 2010
  37. Sergeev IN, Arkhapchev YP, Spirichev VB. Ascorbic acid effects on vitamin D hormone metabolism and binding in guinea pigs.
  38. Seńczuk J. Toksykologia wydanie IV. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2002
  39. Subcommittee on Laboratory Animal Nutrition. Nutrient Requirements of Laboratory Animals 4th edition (1995). National Academy Press
  40. Te Selle E. in consultation with Cindy McBee. Natural Nutrition Part I: The Importance of Fiber
  41. Te Selle E. in consultation with Cindy McBee . Natural Nutrition Part II: Pellets and Veggies
  42. Vanderlip S.L. (2006) The Chinchilla handbook
  43. Warchulska K, Sobczak-Filipiak M, Bielecki W. Vitamin C deficiencies in the guinea pig (Cavia aperea f. porcellus) kept as companion animals. Polish Journal of Veterinary Sciences 2013